15 сәуір – Ғашықтар күні!

Елімізде соңғы 15 жыл бойы 15 сәуір «Ғашықтар күні» ретінде аталып өтіледі. Бұл күн халық арасында «Қозы Көрпеш-Баян сұлу күні» деп те аталады. Аталмыш мереке ресми айналымға енбес бұрын, 1999 жылы мемлекет және қоғам қайраткері Дархан Мыңбайдың ұсынысымен өңірлік деңгейде тойлана бастады.

2011 жылдан бастап 15 сәуір «Ғашықтар күні» деп аталғанымен, бұған дейін Қазақстанның әр өңірінде әртүрлі уақытта бейресми тойланып келді. Бұл күннің атауы ХІІІ-ХІV ғасырда өмір сүрген Қозы мен Баянның махаббатының құрметіне қойылды. Осыдан мың жыл бұрын өмір сүрген ғашықтарға арналып салынған мазар, ескерткіш мүсіндер болғанымен, олардың туған жылы, туған күні белгісіздігінен 15 сәуірдің мереке күні ретінде таңдалу себебі – беймәлім. Жырдағы негізгі оқиға өрбитін Аягөз мекені, яғни еліміздің Шығыс өңіріндегі халық ертеден наурыз айының ортасында Қозы мен Баянды еске алатын көрінеді. Кейіннен күнтізбе өзгеруінен сәуір айының басына қарай жылжыған болуы керек.

Мереке атауына арқау болған «Қозы Көрпеш-Баян сұлу» жырының бүгінде 21 нұсқасы белгілі. Оның ішінде кеңінен танылғаны – Жанақ Сағындықұлы жырлаған нұсқасы. Лиро-эпостық жырды алғаш қағаз бетіне түсірген ғалым Г.Саблуков (1830 ж.) болса, кейінгі нұсқаларын И.Березин, Н.Ильминский, В.Радлов және Ш.Уәлиханов жариялаған. Өткен ғасырдың орта тұсында «Қозы Көрпеш-Баян сұлу» жыры тереңірек зерттеле бастады. Оның алдыңғы шебінде М.Әуезов, С.Мұқанов, Ә.Марғұлан сынды жазушы-ғалымдар болды. Алғаш 1940 жылы сахналанған Ғ.Мүсіреповтің «Қозы Көрпеш-Баян сұлу» трагедиялық қойылымы бүгінге дейін еліміздің негізгі театрларының репетуарында қойылып жүр. Оның ішінде Академиялық корей театрында «Поэма о любви» атауымен корей және қазақ тілінде қойылады.

Бүгінде мереке қарсаңында өз сүйіктілеріне сыйлық жасап, кездесу ұйымдастырушылардың қатары көбейіп келеді. Бұл – бірін-бірі сүйген қос жанның өздеріне көңіл бөлуі, жан тыныштығында бірге болуы. Жер беті гүлденіп, дала жылы шуаққа оранған шақта сырлы сезімге бай адамзат үшін нағыз махаббат мерекесі – дәл осы көктемнің ортасы болмақ. Сондықтанда бұл мереке өзіндік маңызға ие.

Талғат ШАЙХЫҒАЛИТЕГІ

Сурет жасанды интеллект арқылы жасалған